yabani enginar (kengel) :
Bileşikgiller familyasından; 2 metre kadar boyunda, çok yıllık bir bitkidir.
Yapraklarının ucu sivri diken şeklindedir. Ev ilaçlarında; kökü ve
yaprakları kullanılır.
Faydası : Mideyi kuvvetlendirir.
Sinirleri güçlendirir. Bağırsak solucanlarını düşürür. Diş ağrılarını
giderir. Dişeti iltihaplarını giderir. Hazımsızlığı giderir.
yabani gül (köpekgülü) :
Gülgiller familyasından; 2-3 metre boyunda bir ağaçcıktır. Yaprakları 5-7
parçalıdır. Çiçekleri pembe veya beyazdır. Olgun meyvelerine kuşburnu denir.
İçeriğinde şekerler, organik asitler ve C vitamini vardır.
Faydası : Kuşburnu denilen meyvesi
idrar söktürür. İshali keser. Basur memelerine faydalıdır.
yabanmersini (ayıüzümü) :
Fundagiller familyasından; 20-50 cm boyunda çok dallı, odunsu bir bitkidir.
Karadeniz bölgesinin dağlarında çok miktarda bulunur. Meyvelerinde; organik
asitler, şekerler, pektin, tanen ve mirtilin denilen bir boya maddesi ile A
ve C vitaminleri vardır. Yaprakları ve meyveleri kullanılır.
Faydası : Yaprakları şeker
hastalığında faydalıdır. Meyvesi dizanteride etkilidir. İshali keser.
yabanyasemini (sofur) :
Patlıcangiller familyasından; yurdumuzun hemen hemen her bölgesinde
rastlanan, 1-2 m boyunda, çok yıllık, fena kokulu bir bitkidir.
Haziran-Eylül ayları arasında mor renkli çiçekler açar. Gövdesi sarılıcıdır.
Meyvesi sarımsı-kırmızıdır. Dallarında dulcamarin vardır. Meyveleri; solanın
ve solasein taşır.
Faydası : Deri hastalıklarında kan
temizleyici, hafif uyuşturucu ve romatizma ağrılarını giderici olarak
kullanılır. Şehveti keser. Salgıları azaltır.
yakıotu (meragülü) :
Küpeçiçeğigiller familyasından; nemli yerlerde yetişen, çoğunlukla çok
yıllık, ender olarak 1-2 yıllık bir bitkidir. Çiçekleri pembe veya kırmızı
renklidir. Meyvesi uzun bir kapsül şeklindedir. Yurdumuzda 21 türü vardır.
Bitkide tanen yağı, müsilaj ve benzerleri vardır. Ev ilaçlarında; epilobium
angustifolium, kıllı yakıotu, dağ yakıotu ve bataklık yakıotu kullanılır.
Faydası : Kabız ve yumuşatıcı olarak
kullanılır. Yaprakları yaraların üzerine konulursa, şişkinlik ve iltihapları
dağıtır. İdrar söktürür. Vücutta biriken zehirli maddelerin dışarıya
atılmasını sağlar.
yapışkanotu (duvarfesleğeni)
: Isırgangiller familyasından; ılıman bölgelerde yetişen, çok yıllık bir
bitkidir. Genellikle duvarların üzerlerinde ve diplerinde bulunur.
Yaprakları almaşık ve tam kenarlıdır. Çiçekleri küçük kümeler halindedir.
Faydası : İdrar söktürür. Kansızlığı
giderir. Dizanteride faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Rahatlık verir. Şeker
hastalığında faydalıdır.
yasemin (yasemen) :
Zeytingiller familyasından; kışın yaprak döken veya her zaman yeşil olan bir
çalı veya sarılıcı odunsu bir bitkidir. Genç sürgünleri yeşildir. Çiçekleri
salkım durumundadır. 200 kadar türü vardır. Sarı çiçekli yasemin, hakiki
yasemin yurdumuzda yetişir. Tıbbi yasemin, beyaz çiçekli ve güzel kokuludur.
Faydası : Romatizma, nikris ve
mafsal ağrılarını giderir. Ateş düşürür. Kabızlığı giderir.
yavşanotu (avrupaçayı) :
Sıracagiller familyasından; çiçekleri mavi veya beyaz renkte olan bir
bitkidir. Yuvarlak saplıdır. Duvar çatlaklarında yetişir. Taze iken
kokusuzdur. Kuruduktan sonra güzel kokar.
Faydası : Hazmı kolaylaştırır. Baş
ve kulunç ağrılarını keser. Çay gibi içilir.
yenibahar (pimenta) :
Mersingiller familyasından; Amerika'nın tropikal bölgelerinde doğal olarak
yetişen ve baharat elde edilen bir bitkidir. Her tarafı kokuludur. Kokusu ve
tadı; tarçın, karanfil, karabiber ve hindistancevizininkine benzer. Baharat
olarak kullanılır.
Faydası : Damar sertliğini önler.
Hazmı kolaylaştırır. Mide ve bağırsak gazlarını giderir. Unutkanlığı
giderir. Vücudun direncini artırır.
yerelması (helianthus tuberosus)
: Bileşikgiller familyasından; basit yapraklı, yüksek, çok yıllık otsu bir
bitkidir. Toprak altındaki yumruları inulin bakımından zengindir. Yumruları
kullanılır.
Faydası : Şeker hastaları için
faydalıdır. Besleyicidir. Vücudun direncini artırır. Kabızlığı giderir. Anne
sütünü artırır. Bol idrar söktürür. Böbreklerin ve pankreasın düzenli
çalışmasını sağlar. Basur memelerine faydalıdır. Romatizma, nikris ve mafsal
ağrılarında şikayetleri azaltır. Cildin güzel olmasını sağlar.
yılanyastığı (danaayağı) :
Yılanyastığıgiller familyasından; yaprakları büyük ve koyu kırmızı olan mide
bulandırıcı bir koku salan, büyük yumrulu bir bitkidir. İstanbul çevresinde,
Ege ve Akdeniz Bölgesinde yetişir.
Faydası : Ateşi düşürür. Terletir,
vücuda rahatlık verir. Sinirleri uyarır.
yonca (kelekotu) :
Baklagiller familyasından; bir bitki cinsidir. Birçok türü vardır. Kokulu
yonca yurdumuzda yetişen 30-100 cm boyunda, iki yıllık otsu bir bitkidir.
Gövdesi silindir biçiminde, tüysüz açık yeşil renkli, boyuna çizgili ve çok
dallıdır. Yaprakları saplıdır. Çiçekleri sarı renkli ve güzel kokuludur.
Dalların ucunda dik salkımlar halindedirler. Çiçekli ve yapraklı dalları;
kumarin, melilotik ve kumarik asitler ve uçucu bir yağ taşır.
Faydası : Romatizma ağrılarını
giderir. İshali keser. Midenin düzenli çalışmasını sağlar. Sinirleri
yatıştırır. Baş ağrılarını dindirir.
yosun (moss) : Çiçeksiz
bitkilerin; suların yüzünde veya diplerinde bulunan bir şubesidir.
Faydası : Sürüldüğü yerleri
zayıflatır. Haşlanması bağırsak kurtlarını döker. Saçlar yıkanırsa
kuvvetlendirir.
yulaf (alef) : Buğdaygiller
familyasından; daha ziyade hayvan olarak yetiştirilen otsu bir bitkidir.
Nişasta bakımından zengindir.
Faydası : Çocukların hazım
güçlüklerini giderir. Bedeni ve ruhi yorgunlukları giderir. İdrar söktürür.
Vücuda rahatlık verir. Kandaki şeker miktarını düşürür. İktidarsızlığı
giderir. Guatrı önler. Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir.
yüksükotu (digitalis) :
Sıracagiller familyasından; Avrupa, Batı Asya ve Akdeniz bölgesinde yetişen,
iki veya çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları rozet şeklindedir.
Çiçekleri dik ve uzun olup salkım şeklindedir. 40 kadar türü vardır.
Yurdumuzda 10 türü yetişir. İçeriğinde kardiyotonik (kalbi kuvvetlendirici)
glikozitler taşır. Zehirlidir. Ev ilaçlarında çok dikkatli kullanılması ve
tavsiye edilen miktarın aşılmaması gerekir.
Faydası : Kalp ilaçlarında
kullanılır. Nabız atışını azaltır. Kan dolaşımını yavaşlatır.
